Assos merkezi, Çanakkale' nin Ayvacık ilçesine bağlı Behramkale Köyü' nün aşağısından deniz kenarında bulunan antik kentdir. Bu kentin bulunduğu merkez liman ve yakın yöresi Assos adıyla anılır. Asıl Assos Kenti denizden 200 metre yüksekte bir tepede kuruludur. Assos'un karşısında Midilli adası bulunan gözükecek kadar yakındır.Tarihte, Assos Kenti Edremit körfezinin en önemli limanıydı ve Roma ve Hellenistik dönemde de ticaret ve kültür merkezi olarak kullanıldı. Assos günümüzde ise bir tatil beldesi haline gelmiştir.
TazeBalığı ve kalamarıyla ünlüdür Assos, filozof Aristo’nun burada evlenmesine neden olacak güzellikte bir cennettir. Bu cennetin tepelerinde binlerce yıllık taşların üzerinde yürürken, pırıl pırıl denize karşı kurulmuş olan bu antik kentin sakinlerinin, ne kadar şanslı olduklarını düşünürsünüz ve yıkıntıların arasında geçmişin izlerini ararken, burnunuza çarpan kekik kokularını da görmezden gelemezsiniz.,
Önce Assos'a, daha sonra da Sokakağzı sahiline gidiyoruz. M.Ö. 10. yüzyılda Lesbos'daki (Midilli) Metymna halkı tarafından kurulduğu söylenir Assos'un. Troas bölgesinin güçlü ve zengin şehirlerinden biri olan Assos, M.Ö. 560 yılında ilk önce Lidya,daha sonra da Persler'in egemenliği altına girmiştir. Persler tarafından yönetilen kent, daha sonra Hermias'ın eline geçmiştir.Bu dönemde Platon'un öğrencisi Hermias, arkadaşı olan Aristoteles'i kente davet etmiştir. Aristoteles, M.Ö. 348-345 yılları arasında Assos'ta bulunmuş ve ilk felsefe okulunu kurmuştur. Bağımsızlığına Büyük İskender'in Asya seferinde kavuşan şehir, onun ölümünden sonra Pergamon Krallığı'na geçmiştir. Kent M.Ö. 331 yılında Büyük Roma İmparatorluğu'na geçse de, parçalanma esnasında Bizans'ın payına düşerek piskoposluk merkezi olmuştur. 1. Murat zamanında Osmanlı topraklarına katılmış, Haçlı seferleri sırasında büyük zarar görmüştür.Çanakkale-İzmir yolu üzerinde bulunduğu için, Ege ve Marmara'dan gelen konukları ağırlamaktadır. Temiz havası, denizi, tarihi, huzurlu ortamının yanısıra; turistik tesisleriyle de konuklarına elverişli bir tatil ortamı sunuyor Assos.
Tarihin 21. yüzyıldaki önemli aynalarından biri "Assos" ve gölgesinde kalmış gizli cennet "Sokakağzı"... Çanakkale'nin Ayvacık ilçesinde bulunan Assos, denizden 238 metre yükseklikten Ege'yi seyretme imkanı sunuyor. Assos'un bu tepedeki gözleri tepedeki Athena Tapınağı, denizin kokusunu ise sahildeki antik limanla birlikte alıyor.
Bir liman kenti olmasına rağmen diğer liman kentleri ile arasında önemli farklar bulunuyor.Yaklaşık 20 metre, 3 km uzunluğunda surları,iki ana giriş kapısı (doğu ve batıdan) ve 8 kulesi, kentin güvenli görünümünü güçlendiriyor.Assos; agora temelleri, idari yapı ve meclis binası, gymnasiumu,Nekropolleri, kiliseye çevrilen tapınağı, su sarnıçlarıyla günümüze kadar gelmeyi başarmış. Amerikan Arkeoloji Enstitüsü tarafından 1881-1883 yılları arasında başlatılan kazı çalışmaları, şu anda Kültür ve Turizm Bakanlığı adına Prof.Dr. Ümit Sertoğlu tarafından yürütülüyor.
Assos'da Yaşam
Tarihi her yanında barındıran Behramkale ve Assos'da renkli yaşam ise antik liman çevresinde yaşanıyor. Oteller, barlar, restoranların yoğun olarak sıkıştığı bu sahile eğer aracınızla gelirseniz parke taşı kaplı, oldukça dik bir yokuştan inerek yolun kenarına araç bırakabilirsiniz, sonrada yürüyerek sahile inebilirsiniz. Gecesi gündüzü ayrı havaya sahip Assos antik liman dalgakıranı üzerinde yürümek, sahil kahvelerinde oturmak, denizle içi içe restoranlarda yemek yemenin tadına doyamayacaksınız.
Denize girecek uzun bir sahile sahip olmayan, plaj sıkıntısı çekilen Assos’ta, işletmeler denize yapılan ahşap iskeleleri çözüm olarak bulmuşlar.
Behramkale
Antik kentin yanında yer alır, antik taş köprüsü ve tarihi camisi yol üzerinde bulunan lahit ve kale surları bölgede görülecek yerler arasındadır.
Eğer çevre gezilerine meraklıysanız, Babakale yolu üzerinde olan onarım çalışmaları Apollo Smintheion Tapınağı, Osmanlı'nın yaptırdığı son kaleyi, Osmanlı Donanmasının deniz seferine çıkarken su aldığı çeşmeyi, Kestanbol Kaplıcalarını ve Kumburnu sahilinde yer alan günümüze bozulmadan gelebilen korunaklı savaş siperlerini de görebilirsiniz.
Odunluk İskelesi'nden feribotla Bozcaada'ya geçebilirsiniz ya da, Truva, Bergama gibi çevredeki diğer antik kentleri gezebilirsiniz.
Assos Festivali ise her yıl Eylül ayında yapılıyor.
Sokakağzı Sahili
Assos'a 18 km uzakta, aynı kıyıda yer alan sahil bölgesi, antik Polymedium kentinin üzerinde bulunuyor. Ama pansiyon ve otel tabelaları sahildeki hareketlilikden haber veriyor. Rampa aşağı inmeye başladığınızda, Assos'un Athena Tapınağından görünen manzarayla eş değerde Ege denizi manzarasıyla karşılaşıyorsunuz ve ılık rüzgarı teninizde hissediyorsunuz. Tarihi Polymedium antik kenti üzerinde olan köyde, henüz hiç kazı çalışması yapılmamış. Sit alanı olan bölgenin geniş kumsalı gerisinde birkaç pansiyon, kafe ve yazlıklar bulunuyor. Bu yerleşim alanında yaz-kış açık tesisler, konukları yıl boyu ağırlayabiliyor. Assos'a göre daha az bilindiği için fiyatların daha ekonomik olması sözkonusu olan tam bir huzur sığınağı. Temiz havası, denizi ve büyük kum plajı ile lüks aramayan tatilcilerin tercihi. Olta ve sualtı zıpkınla balık avcılığı için zengin koylara sahip bu yörede, günlük gezilere, tekne turlarına istediğiniz gibi katılabilirsiniz. Sörf meraklıları için uygun rüzgar var. Av sezonunda kara avcılığı da yapılıyor.
Nerede Kalınır?
Assos ve Sokakağzı'ndaki yıl boyunca açık konaklama tesislerinde kalan ziyaretçilerin yanısıra; pansiyon ve motellerin bahçelerinde çadır kurup kamp yapanlarada rastlayabilirsiniz. Sokakağzı sahilindeki pansiyonlarda bulunan ortak mutfaklar ise tüm ihtiyaçlarınızı karşılayacak biçimde düşünülmüş.
